.

گروه هنر: فردا در مصلای بزرگ شهر ري مردي به نام رحیم موذن زاده اردبیلی را خواهند ستود كه صداي اذانش چهار دهه تمام ايرانيان را مسحور خود كرد.

به گزارش خبرگزاري شبستان، در‌اين مراسم قرار است برادر استاد سلیم موذن زاده که خود نیزاذان گویی تواناست به مرثیه سرایی بپردازد.
گزارش زیر به بخش‌هایی از زندگی و اذان معروف او می پردازد.
بنا به اين گزارش ''رحيم موذن زاده'' در سال 1304 در استان اردبيل به دنيا آمد. پدرش، شيخ ''عبدالکريم''، موذن بود و زمانی که در مسجد امام تهران اذان می خواند، صدايش به طور زنده از راديو پخش می شد. وقتی پدرش در سال 1329 درگذشت، صدای رحيم موذن زاده، در راديو جايگزين صدای پدرش شد.
اذان معروف موذن‌زاده که در گوشه ''روح الارواح'' در مقام ''بيات ترک'' خوانده شده، نخستين بار در سال 1334 از راديوی‌ايران پخش شد و همه را مسحور خود کرد. او نخستین کسی بود که اذان را در دستگاه ‌ايرانی خواند. در خانواده او، اذان گویی موروثی بود؛ زیرا پدرش نیز اذان گویی برجسته و خوش صدا بود.
موذن‌زاده خود در گفت‌وگويی اظهار كرده بود: '' روزي تصميم گرفتم تا يک اذان به يادماندني بگويم. در استوديوی شماره شش رادیو و تلويزیون، هر گوشه‌ای را امتحان كردم نشد، تا اينکه آن را در ''روح ‌الارواح'' آواز ''بيات ترک'' به اين شکل که بيش از ‌۵۰ سال پخش می‌شود، گفتم.
وي تاكيد كرده است : ما ايرانی هستيم و اذان ما بايد برخاسته از خودمان باشد. الان موذن هايي هستند که از موذن هاي عربستان تقليد می ‌کنند و اين پسنديده نيست و خود ما بايد ابتکار به خرج دهيم. الآن ‌۵۰ سال است که کسی نتوانسته روی اذان من، اذان بگويد، حتی برادرم سليم که آن صدای گيرا و زيبا را دارد و اين خواست خداست...''
به روايت خود مؤذن زاده، او در حالی که روزه ‌دار بوده، می‌خواسته اذانی بگويد تا برای فرهنگ ايران و اسلام يادگاری ارزنده باشد. مؤذن زاده برای ضبط اين اذان گوشه‌های مختلفی را می‌آزمايد اما هيچ کدام مورد پسندش واقع نمی‌شود تا اين‌که مناسب ‌ترين گوشه را برای قرائت اذان،‌ ''روح‌الارواح'' می‌بيند. مؤذن زاده بارها گفته است: ''از ضبط اين اثر هميشه يک احساس غرور معنوی در طول سال‌های گذشته با من همراه بوده است و اگر تنها همين ثروت معنوی باقی بماند، برای من کافی است''.
اما استاد رحیم موذن زاده 24 فروردین ماه سال جاری بر اثر ابتلا به بیماری '' سرطان مثانه '' در بیمارستان مدائن تهران بستری شد، پسر وی '' جعفر موذن زاده '' در‌اين باره چنین گفت: استاد مدت پنج سال بود که از تومور مثانه رنج می برد، تا‌اينکه عفونت خون بدنشان بالا رفت و به ناچار در بیمارستان '' مدائن '' تهران بستری شدند.
وی افزود: بعد از 24 روز بستری شدن در بیمارستان، عفونت خونشان تحت کنترل قرار گرفت و به همین علت از بیمارستان مرخص شدند؛ اما پزشکان عنوان کردند که وی همچنان باید تحت مداوا قرار بگیرد، به خصوص آنکه استاد در مدت بستری شدنشان در بیمارستان دچار زخم بستر نیز شده بودند، تا‌ اينکه بار دیگر حال جسمانی وی رو به وخامت گذاشت و بدین ترتیب ما مجبور شدیم بار دیگر استاد را در بیمارستان بستری کرده و وی چند روز بعد از عمل کلیه، در بخش ''ICU'' بیمارستان مدائن تهران بستری شد و سرانجام دار فانی را وداع گفت.
بنا به اين گزارش ''هوشنگ جاوید''، پژوهشگرموسیقی آايینی، که هم اکنون مشغول تدوین کتاب جامعی درباره اذان در مناطق مختلف‌ايران است، در باره وجوه تاريخي اذان در خانواده هاي ايراني گفت: خاندان موذن ها در تمام ‌ايران وجود دارد که از آن جمله می توان به خانواده هایی چون موذن زاده ها، موذن و یا موذن احمدی ها و... اشاره کرد که کارشان موذنی بوده است و قایل به پیری بوده اند که پیر ایرانیان '' بلال حبشی'' بوده است، به هر روی باید اذان گویی را جزو هنرهای آوازی دینی دانست که در گذشته در ‌ايران از پدر به پسر به ارث می رسیده است و در قرن حاضر متاسفانه ‌اين هنر از بین رفته است.
وی اضافه کرد: بعد از 24 سال که از تاسیس رادیو تهران می گذشت، تعدادی از هنرمندان به نبود یک اذان خوب در رادیو اعتراض کردند، از آن جمله می توان به نامه مرحوم عطاالله زاهد ( بازیگر فقید تئاتر) اشاره کرد که به شکل شدیدالحنی به مدیر وقت رادیو نوشت در رادیو نه موسیقی درست و شنیدنی وجود دارد و نه اذان خوبی و به همین علت مسئولان وقت از چند نفر برای اذان گویی دعوت می کنند که از بین آنان، اذان‌های موذن‌زاده اردبیلی و مرحوم '' آغاتی'' به عنوان اذان های ماندگار در طی‌اين سال ها باقی مانده‌اند.
وی ادامه داد: یکی از علل ماندگاری اذان استاد موذن زاده در‌ اين است که وی بعد از آزمودن گوشه‌ها و دستگاه های مختلف، اذان خود را در گوشه '' روح الارواح '' به اجرا در آورد و جالب آن است كه وی تزکیه بین جملات را به طور کامل ادا کرده است که متاسفانه بعد ها ‌اين بخش ها ويرايش و حذف شد.
جاويد تآكيد كرد: اذان گویی را باید یک هنر دینی دانست که هر کس دیگری هم می‌تواند به آن بپردازد؛ اما اذان گو باید سیر تطور کمال را طی کند تا اذان از دل وی برخیزد و بر دل مخاطب بنشیند.
وی افزود: بعد از انقلاب یکی دو نهاد فرهنگی اقداماتی را درباره اذان گویی انجام دادند که مختصر و بدون پشتوانه بود، برای مثال صدا و سیما یکی – دو جشنواره اذان گویی راه انداخت که نتایج چندان درخشانی نداشت، البته تحقیق هايي نیز در‌اين زمینه صورت گرفته است، برای مثال ''محمدتقی مسعودی'' پژوهش‌هایی درباره اذان انجام دادند که من نیز وی را در‌اين پژوهش ها یاری كردم و مشخص شد که اذان های زیادی در روح الارواح خوانده شده است؛ اما اذان‌هایی نیز در دستگاه‌های ''همایون'' و یا ''ماهور'' خوانده شده‌اند که آنان نیز اذان‌های جاودانه‌اي هستند.
پايان پيام/