.

گروه معارف: تاسيس و تشكيل حكومت در جامعه اسلامي و ارائه الگوي مديريت بحران از جمله اصلي‌ترين ‏اهداف واقعه عاشورا از منظر اين دو محقق حوزوي محسوب مي شود كه مي تواند همواره سرلوحه مديران نظام و دستمايه اساتيد و پژوهشگران حوزه و دانشگاه باشد.

خبرگزاري شبستان: تبيين و تشريح جنبه‌هاي ناگفته حركت سياسي الهي ‏سيدالشهداء (ع) لازمه مديريت اسلامي است از اين رو بايد جنبه‌هاي ناگفته حركت و قيام امام ‏حسين (ع) بازخواني و تشريح شود تا موجبات تقويت پايه‌هاي نظام، رضايت مردم و ‏عزت‌مداري مسلمانان فراهم شود. در اين مسير گروه معارف خبرگزاري شبستان در ‏گفتگوهايي جداگانه با اعضاي هيات علمي موسسه آموزشي پژوهشي امام خميني ‏‏(ره) به بررسي ناگفته‌هاي قيام سالار شهيدان پرداخته تا مسيري فراسوي مديران و ‏مسئولان نظام جهت انطباق هر چه بيشتر انقلاب خميني با حماسه حسيني را فراهم ‏آورد. آنچه مي‌خوانيد بخشهاي برگزيده اين گفتگوهاست.‏

حجت‌الاسلام جواد سليماني، عضو هيات علمي موسسه آموزشي و پژوهشي امام ‏خميني (ره) در اين زمينه به تشريح جنبه‌هاي ناگفته حركت سياسي الهي امام حسين ‏‏(ع) پرداخت و تاسيس و تشكيل حكومت در جامعه اسلامي را از جمله اصلي‌ترين اهداف ‏واقعه عاشورا عنوان كرد و گفت: برخي گمان مي‌كنند كه اسلام به دنبال تاسيس و ‏تشكيل حكومت نيست اما آنچه كه از تاريخ، آيات و روايات برمي‌آيد نشاندهنده تلاش ‏پيامبر (ص) و ساير ائمه (ع) نسبت به تشكيل و استقرار حكومت، ديني در جامعه است.‏

وي حركت سيدالشهداء (ع) از مدينه به سمت عراق را نيز راستاي تاسيس حكومت ‏ديني عنوان كرد و ابراز داشت: حضرت پس از رد بعثت با يزيد به سمت مكه عزيمت كردند ‏و در آنجا مستقر شدند و تا زماني كه نامه‌هاي اهالي كوفه به دست ايشان نرسيده بود ‏قصد حركت به سمت عراق را نداشتند عزيمت حضرت به عراق در پاسخ به خواسته‌هاي ‏مردم و نشاندهنده حكومتي برخاسته از راي مردم است اما اين راي و مقبوليت مردم در ‏هر زمان و موقعيت مشروعيت نظام را تعيين نمي‌كند.‏

حجت‌الاسلام سليماني به مصاديق فلسفه حركت امام حسين (ع) يعني تاسيس ‏حكومت ديني در جامعه اشاره كرد و گفت: در هيچ متن تاريخي بيان نشده است كه ‏حضرت به اين دليل به سمت كوفه عزيمت كردند كه تنها مردم خواستار حاكميت ايشان ‏بر اين شهر بودند همچنين زماني كه اهالي كوفه از راي خود بازگشتند حضرت همچنان ‏به مسير خود ادامه دادند چون هدف و فلسفه ايشان از حركت مساله‌اي بنام استقرار ‏حكومت ديني بود.‏

اين امر نشاندهنده اين است كه حضرت براي راي مردم احترام قائل است و حاضر است ‏بخاطر آن سختي و مشقت راه را تحمل كند اما همه چيز را منوط به راي مردم ‏نمي‌دانستند.‏
عضو هيات علمي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) به تبيين معيار ‏مشروعيت نظام از منظر سيدالشهداء (ع) پرداخت و تاكيد كرد: در نظام دموكراسي راي ‏اكثريت مردم است كه مشروعيت حكومت و نظام را تعيين مي‌كند و طبق معيارهاي ‏دموكراسي تنها حكومتي مشروع است كه برخاسته از راي اكثريت مردم باشد در حاليكه ‏معيار مشروعيت نظام از منظور سيدالشهداء (ع) براين اصل منطبق نيست چرا كها گر ‏حركت حضرت بر مبناي اين انديشه بود بايد زماني كه اكثريت اهالي كوفه از راي خود ‏بازگشتند حضرت نيز از ادامه سفر منصرف مي‌شدند.‏

نويسنده كتاب امام حسين (ع) و جاهليت نو به حضور جريانهاي دموكراسي درصدر اسلام ‏اشاره كرد و اظهار داشت: فلسفه حركت امام حسين (ع) از مدينه به عراق نشاندهنده ‏حضور جريانهاي دموكراسي در صدر اسلام و در جريانهاي سياسي، اجتماعي و مكتب ‏اهل بيت (ع) بود اما اين جريان به معناي مشروعيت حكومت مبتني بر راي اكثريت مردم ‏نبود بلكه به معناي احترام گذاشتن به راي مردم در محدوده تامين منافع جامعه بشري در ‏دو بعد دنيوي و اخروي است يعني تا زماني كه راي مردم موجب از دست دنيا و آخرت و از ‏بين رفتن ضروريات دين نباشد راي آنها حاكم و جاري در نظام اسلامي است.‏



حجت‌الاسلام دكتر ابوالفضل ساجدي از ديگر اعضاي هيات علمي موسسه آموزشي و ‏پژوهشي امام خميني (ره) نيز معتقد است كه جامعه امروز نيازمند استفاده از درسها و ‏عبرتهاي عاشورا براي درك چگونگي مديريت بحران است.‏

دولت اسلامي به دليل رويارويي با افكار و گرايشهاي مختلف و به ويژه منافع گسترده ‏قدرتهاي بزرگ جهاني به طور حتم در شرايط بحراني فراواني قرار مي‌گيرد و جامعه ما به ‏دليل حركت نويي كه در جهان آغاز كرده و همواره با چالشهاي دروني و بيروني مواجه ‏بوده است بايد بيش از پيش به اين مهم توجه داشته باشند كه عامل مقابله با بحرانها ‏الگوبرداري از درسها و عبرتهاي عاشورا است.‏

وي توكل و اعتماد به نفس امام حسين (ع) را عامل موفقيت ايشان در مديريت بحران ‏عنوان كرد و اظهار داشت: مساله توكل و اعتماد مسئولان به خدا در اهدافشان زمينه ‏مواجهه خردمندان با بحران توسط آنها را فراهم مي‌كند وجود روحيه‌اي مستحكم و گره ‏خورده با ذات الهي هرگز چنين معضلي را ايجاد نمي‌كند و امام حسين (ع) در اين زمينه ‏بهترين الگو براي دولتمردان جامعه اسلامي هستند.‏

استاد فلسفه دين و غرب‌شناسي حوزه علميه قم حفظ تناسب دوسويه ميان تعهد و ‏آينده‌نگري را از ديگر ويژگيهاي امام حسين (ع) براي مواجهه با بحرانهيا آن دوران دانست و ‏افزود: امام حسين (ع) حقيقتاً راه تعبد را در پيش گرفته بودند به آنچه كه خداوند بر ‏ايشان مقدر كرده بود، راضي بودند و همزمان با حفظ تعبد در تمامي ابعاد زندگي به ‏معناي واقعي آينده‌نگر بودند و اين بدان معنا بود كه حضرت شهادت را پايان كار ‏نمي‌دانستند بلكه آينده را نيز در نظر قرار داشتند و حركت در مسير شهادت را براي ‏بهره‌برداري حداكثري از اين موقعيت براي جامعه اسلامي مي‌دانستند.‏

عضو مركز مشاوره حوزه علميه قم از اكتفا به ابزار و امكانات موجود بعنوان يكي ديگر از ‏جنبه‌هاي ناگفته حركت سياسي الهي به امام حسين (ع) كه لازمه مديريت اسلامي ‏است، ياد كرد و گفت: امام حسين (ع) در نظام مديريتي خويشي به حداقل امكانات اكتفا ‏مي‌كردند و كمبود امكانات ايشان را از مسير بازنمي‌داشت اين در حالي است كه در ‏شرايط كنوني برخي مديران بجاي تكيه بر تلاش و توكل به ابزار و امكانات اطرافشان اتكا ‏دارند از اين رو براي استفاده از مديريت حضرت در شرايط گوناگون وظيفه مديران جامعه ‏اسلامي است كه بدون وابستگي به ابزارهاي بيروني براي رسيدن به اهداف نظام با ‏تلاش و اطمينان بر خدا گام بردارند.‏

حجت‌الاسلام سليماني نيز همچنين به تشريح جايگاه دولت و حكومت از منظر امام حسين (ع) ‏پرداخت و هدف اصلي نهضت حسيني را اصلاح جامعه اسلامي عنوان كرد و گفت: اهل ‏بيت (ع) حكومت را ابزاري براي تحقق اهداف اسلام و اجراي اصول اسلام در جامعه ‏مي‌دانستند. امام حسين (ع) نيز هدف خود از حركت به سمت عراق را اصلاح امت ‏جدشان و جلوگيري از به انحراف كشيده شدن آن عنوان كردند از اين رو حركت آن حضرت ‏تنها براي بدست آوردن حكومت نبود بلكه حكومت از منظور ايشان ابزاري براي تحقق ‏اهداف والايشان يعني اصلاح امت بود.‏

وي دستيابي به جامعه صالح به جاي دستيابي به قدرت را هدف اصلي حركت سياسي ‏امام حسين (ع) دانست و تصريح كرد: تفاوت حركت امام حسين (ع) با حركات سياسي ‏آن دوران مانند حركت عبدالله بن زبير اين بود كه عبدالله تنها خواستار به دست آوردن ‏قدرت بود ولي حضرت اباعبدالله اساس حركت خود را بارها و بارها اصلاح امت معرفي ‏كردند يعني خواستار حضور و اجراي شعائر دين، احياي امر به معروف و نهي از منكر، ‏اجراي حدود الهي، عدمو جود تبعيض ميان اقشار مختلف مردم، احياي فريضه نماز، قرار ‏گفتن مظلومان در عرصه حكومت و به طور كلي اجراي دستورات الهي بودند.‏

وي حكومت را در منظر امام حسين (ع) بعنوان ابزاري براي اصلاح جامعه دانست و ابراز ‏داشت: زماني كه امام حسين (ع) و ساير ائمه (ع) از ايجاد حكومت و دولت اسلامي ‏سخن مي‌گفتند آگاهان و آشنايان به سيره اهل بيت (ع) درك مي‌كردند كه ايشان ‏خواستار ايجاد حكومت براي اجراي اصول اسلام هستند و منظور آنها از اين حركت ‏حاكميت خدا و دين خدا در جامعه اسلامي است.‏

استاد معارف دانشگاه شهيد رجايي تاكيد كرد: حكومت ديني، حكومت انسان بر انسان ‏نيست، در حالي كه در حكومت ديني خليفه وجود دارد نه پادشاه و خليفه جانشين خدا ‏براي استقرار حكومت خدا در جامعه است. از اين رو حكومت از منظر اسلام يك مسئوليت ‏سنگين بر دوشن حاكم است و بايد اين مسئوليت توسط وي درست انجام شود تا از ‏ناحيه خداوند مورد مواخذه قرار نگيرد.‏

حجت‌الاسلام سليماني، در زمينه فلسفه جهاد و شهادت امام حسين (ع) معتقد است ‏كه اگر هدف از اصلاح جامعه تنها رسيدن به حكومت باشد از آنجا كه امام حسين (ع) به ‏حكومت نرسيد مي‌توان نتيجه گرفت كه ايشان به هدفشان نرسيدند اما اصلاح جامعه با ‏دو روش به دست مي‌آيد، يك روش اصلاح جامعه بدست آوردن حكومت و راه ديگر جهاد و ‏شهادت حاوي پيام اصلاح جامعه است. امام حسين (ع) توفيق دست آوردن حكومت را ‏نداشتند اما با شهادت و جهاد خود توانستند جامعه را اصلاح كنند.‏

وي ادامه داد: امام حسين (ع) با جهاد و شهادت خود پيامي به تاريخ دادند و خط‌مشي ‏جامعه آرماني را مشخص كردند از اين رو مصلحت طلبان عالم مي‌توانند با الهام از اين ‏جنبه جهاد و شهادت حضرت در مسير اصلاح جوامع بشري گام بردارند همانطور كه امام ‏خميني (ره) در چند قرن بعد اينكار را انجام دادند.‏

عضو هيات علمي موسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني (ره) با اشاره به جهاد و ‏شهادت امام حسين (ع) بعنوان عامي براي برداشتن حجابهاي ظلماني از نداي فطرت ‏بشريت و نورانيت در جوامع بشري، اوج درك پيام جهاد و شهادت امام حسين (ع) را ‏نمودار در حركت توابين عنوان كرد و اظهار داشت: توابين عقيده داشتند كه بايد با خون ‏خود زمينه اصلاح جامعه را ايجاد كنند. اين گروه فلسفه اصلي جهاد و شهادت سالار ‏شهيدان يعني استفاه از ابزار جهاد و شهادت براي اجراي اصول اعتقادي و اصلاح جامعه ‏به درستي درك كردند و اين امر نشاندهنده اين است كه آن خطي كه امام به دنبال آن ‏بودند يعني احياي امر به معروف و نهي از منكر توسط آنها در جامعه احيا شد.‏

وي از جهاد و شهادت سالار شهيدان بعنوان ابزاري براي مقابله با تحريف دين ياد كرد و ‏ابراز داشت: در دوران امام حسين (ع) مردم با رها كردن ريسمان دين حقيقي، فهمشان ‏از دين تغيير كرده و قرائتهاي گوناگوني در جامعه مطرح شد. يعني در كنار اسلام نابي كه ‏با تلاشهاي پيامبر (ص) و اميرالمومنين (ع) در جامعه ايجاد شده بود يك اسلام معاويه‌اي ‏وجود داشت و تك تك صحابه خود را مرجع مي‌دانستند در اين ميان اسلام ناب گمشده ‏بود، امام حسين (ع) با جهاد و شهادت خود خارج شدن جامعه از مسير اصيل به همگان ‏نشان دادند.‏

حجت‌الاسلام سليماني با اشاره به اينكه در زمان كنوني جامعه دچار وضعيتي همانند ‏دوران امامت امام حسين (ع) است و قرائتهاي گوناگوني در جامعه از دين وجود دارد كه ‏موجبات انحراف برخي افراد از ايجاد كرده است ادامه داد: دنياي غرب نيز با استفاده از ‏تئوريها و مكاتب مختلف مي‌خواهد دنياي اسلام و ساير ملتها را به گرداب هلاكت بكشاند ‏كه بايد با الهام از سيره و روش جهاد حضرت سيدالشهداء (ع) در راه مقابله با اين عناصر ‏گام برداشت.‏

دكتر ساجدي نيز تبيين جهاد و شهادت امام حسين (ع) را عامل حفظ ارزشهاي ‏دين و ترويج شريعت عنوان كرد و افزود: از جمله نكاتي كه در بعد جهاد و شهادت ‏سيدالشهداء (ع) بايد تبيين شود و از آن درس گرفت اين است كه در مسير حفظ دين از ‏هيچ ابزار و سلاحي نهراسيم و در بدترين شرياط نيز نبايد نااميد شويم.‏

وي با تاكيد بر جهاد همراه با عرفان و معنويت و بيداري امت اسلام با حفظ اين اصل ‏تصريح كرد: جهاد همراه با ايمان و معنويت از ديگر ويژگيهاي جهاد و شهادت امام حسين ‏‏(ع) است از اين رو براي مقابله با دشمنان در مسير حفظ ارزشهاي دين بايد در كنار تجهيز ‏قوا، به تجهيز معنوي و معرفتي خود نيز بپردازيم.‏

نويسنده كتاب ''دين گريزي چرا، دين گرايي، چه سان'' جهاد و شهادتي آگاهانه را لازمه ‏حفظ ارزشهاي دين و ترويج شريعت دانست و خاطرنشان كرد: امام حسين (ع) و يارانش ‏در درجه اعلاي آگاهي نسبت به جهاد و شهادت بودند امروزه براي حفظ ارزشهاي دين ‏بايد ملزومات جهادي آگاهانه را به سربازان خود آموزش دهيم تا زمينه جهاد كوركورانه ‏ايجاد نشود و سربازانمان، سربازاني هوشيار و هوشمند باشند و راه خود را باور كنند.‏

***
پيامبر (ص) در حجه‌الوداع به امت اسلامي فرمود كه من وديعه اي گرانبها در نزد شما به ‏امانت مي‌گذارم قرآن و عترت. مادامي كه به آن دو تمسك جوييد، گمراه ‏نمي‌شويد كه منظور حضرت از تمسك تنها پيروي كردن نيست يعني بايد علي رغم ‏فشارهاي دنيا به آنها وفادار باشيم. از اين رو در دنياي معاصر نيز مادامي كه به قرآن و ‏ولايت تمسك جوييم، هرگز گمراه نمي شويم چرا كه ولايت در زمان حاضر مصاديق قرآن را ‏تبيين مي‌كند.‏

امروز نيز جامعه اسلامي با الهام از واقعه عاشورا بايد به سمت كسب عزت اسلامي گام ‏بردارد و با توجه به اينكه دشمنان در پي ايجاد خدشه بر اين جنبه نظام اسلامي هستند ‏بايد تصميم‌گيريهاي مديران و سران جامعه اسلامي با توجه به عزت مداري مسلمانان ‏انجام شود و نبايد براي به دست آوردن هر منفعتي به هر قيمتي گام برداشت.‏
پايان پيام/‏