فرهنگی: کارشناسان هنر خوشنویسی و تذهيب از عدم حمایت و بی توجهی به این دو هنر انتقاد و از کمرنگ شدن کاربردهای اجتماعی آن اظهار نگراني كردند.

به گزارش خبرگزاری شبستان، همزمان با گشایش نمایشگاه آثار خط شکسته نستعلیق و تذهیب در نگارخانه معرفت نشست تخصصی نقد و بررسی هنر خوشنویسی در فرهنگسرای تفکر برگزار و از شماری از پیشکسوتان این دو هنر متعالی تجلیل شد.

مهدی خداپناه با 28 سال سابقه عضویت و تدریس در امر خوشنویسی و تذهیب یکی از اعضای فعال هنرمندان سازمان میراث فرهنگی است. وی از شاگردان دکتر محمدباقر آقامیر در زمینه تذهیب "گل – مرغ" است.

خداپناه معتقد است: از آنجا که خوشنویسی قابل خواندن است مردم ارتباط بیشتری می توانند با آن برقرار کنند به طوریکه تذهیب در ابتدا یک هنر تزیینی به شمار می رود که برای اولین بار در دوره تیموریان به عنوان یک هنر مستقل شناخته شد و رشد و شکوفایی آن در بستر عامه مشاهده گردید و بیشتر جنبه کاربردی و روزمره گی داشت.

وي افزود: سابقه پیدایش تذهیب به طور جدی به قرن سوم هجری برمی گردد که ابتدا دارای اشکال ساده و مختصری به صورت طلاکاری و زراندود بود که به مرور زمان اشکال به آن اضافه شد تا اینکه در دوره سلجوقیان و مغول رشد خوبی پیدا کرد و نقطه اوج آن نیز در زمان تیموریان در قرن نهم هجری بوده است که اشکال را با کاربردی بیشتر دربرمی گرفت و اوج شکوفایی و کاربردی آن هم در دوره صفویان بوده است.

خداپناه ادامه داد: اگر بخواهیم هنر تذهیب آن زمان را با دوران معاصره مقایسه کنیم مشاهده می كنيم این هنر فقط جنبه تزیینی پیدا کرده است لذا از اصل معنوی ان بسیار دور مانده ایم.

وی علت این امر را عدم شناسایی صحیح این رشته عنوان کرد و افزود: هنر تذهیب هنری است انتزاعی و برگرفته از طبیعت اما کاملاً به دور از طبیعت.

خداپناه از دوره معاصر با توجه به آمار و ارقام کمی و کیفی به عنوان نقطه عطفی در تذهیب یاد کرد و ادامه داد: متاسفانه آنگونه که باید به هنر متعالی تذهیب در کشورمان که خود مبدع آن است بهایی داده نمی شود و کلاس های آموزشی به صورت آکادمیک شکل نگرفته اند.

در دانشکده ها و هنرستان ها، نگارگری رشته تذهیب حذف شده است در نتیجه دور بودن از مفاهیم واقعی در هنر تذهیب بزرگترین مشکل کشور ما است و هر کس که به این هنر علاقه مند است می بایست به اندازه وسعش تلاش کند و آنچه که در ذهنش است با آموزش ها و فراگیری تکنیک ها بیاموزد تا این هنر وارد باطن هنرمند شود.

احمد پناهی نیز یکی دیگر از خوشنویسان در رشته نستعلیق است وی سابقه ای 18 ساله در این هنر معنوی دارد همچنین عضو موسسه توسعه هنرهای تجسمی و عضو سازمان میراث فرهنگی است.

وی در پاسخ به این سوال که مشکلات آموزش در این رشته از کجا شروع شده است گفت: این مشکلات از پایه یعنی از آموزش و پرورش اغاز شده لذا عدم تبلیغ صحیح و ایجاد انگیزه برای دانش آموزان و در مقاطع بالاتر دانشجویان با افتی شدید مواجه شده است که باید به طور جدی به آن پرداخته شود.

پناهی رسانه ها – آموزش و پرورش و فرهنگسراها را مسئول تبلیغ و فرهنگ سازی در این رشته دانست.

وی در بخشی از سخنانش به عدم فروش آثار هنری در کشورمان اشاره کرد و گفت: در زمینه خوشنویسی علیرغم اینکه مربوط به فرهنگ خودمان است فروش آثار بسیار کم و محدود است بلکه این آثار بیشتر جذب کشورهای عربی و اروپایی می شوند.

وی نقش دولت را در حل این مشکل موثر دانست و اظهار داشت: دولت می تواند با خریدن آثار هنری از هنرمندان و در اختیار قرار دادن سازمان ها و ادارات و ... این فرهنگ را باب کند به طوریکه این آثار هنری به صورت هدایا توسط این سازمان ها و نهادها به مخابانشان می تواند جایگاه اصلی خود را تا حدی به دست آورد.

این مدرس دانشگاه علامه طباطبایی در پایان سخنانش با اشاره به عدم حمایت وزارت ارشاد از هنرمندان گفت: هیچ حمایتی از جانب این وزارتخانه شامل ما نمی شود بلکه فقط همکاری آن مشهود است و آنچه مسلم است این است که وزارت فرهنگ و ارشاد رسالتش را بیشتر معطوف ارشاد کرده است نه فرهنگسازی و حمایت هنرمندان.

گفتنی است، پناهی با برگزاری سه نمایشگاه انفرادی و ده ها نمایشگاه گروهی از جمله نمایشگاه خوشنویسی جهان اسلام، نمایشگاه بین المللی قرآن کریم و نمایشگاه بزرگداشت مولانا کارنامه هنری خود را درخشان و زیبا کرده است.

در این نشست مهدی علوی با 24 سال سابقه خوشنویسی و سفالگری و از اعضای ممتاز انجمن خوشنویسان ایران و موسسه توسعه هنرهای تجسمی و عضو سازمان میراث فرهنگی کشور سخنان خود را با تعریفی از خوشنویسی اینگونه آغاز کرد: قلم گذاری صحیح و دانش درست آن تعریف خط است.

وی اظهار کرد: خط هندسه ای است روحانی که در عالم فیزیک تجسم می یابد و هیچ نمودی از طبیعت در خط نمی توان یافت چون مربوط به عالم ذهنیات است به همین جهت گفته اند: الخط نصف العلم پس خط یادآور آنچه که در عالم مثل وجود دارد است و شخص خاصی آن را ابداع نکرده است.

علوی از هنر به عنوان مولود رفاه جامعه یاد کرد و افزود: جامعه ای که تمام وارداتش مربوط به دیگر کشورهاست فرهنگ هنر در آن روبه زوال خواهد رفت.

علوی با اظهار تاسف از اینکه خوشنویسی کاربرد اجتماعی خود را در جامعه ما از دست داده است تصریح کرد: عدم حمایت و سیاستگذاری صحیح و با برنامه گسیختگی تاریخی به وجود آورده است در نتیجه جایگاه روزمره و کاربردی این هنر از دست رفته است لذا آن پویایی که در زندگی افراد در دوره های قبل و اوج شکوفایی خط وجود داشته امروزه به چشم نمی خورد.

وی عدم برنامه ریزی صحیح در آموزش و پرورش درخصوص تعلیم و آشنا کردن دانش آموزان با این رشته را مسکوت ماندن آن در دوره معاصر دانست و تاکید کرد: بازنگری اساسی سیستم آموزشی کشور در مقاطع مختلف تحصیلی و دانشگاهی باید از پایه و زیربنا به صورت تدریحی ترمیم شود.

علوی در پاسخ به این سوال که علت عدم استقبال خوشنویسی در ایران چیست؟ گفت هر پدیده ای که اتفاق می افتد موقوف به شرایط است خوشنویسی هم عد متطبیق تاریخی دارد اینکه خوشنویسی جزئی از زندگی مردم نیست و پویایی خود را نتوانسته است حفظ کند با شتاب روزافزون جامعه و میزان حوصله های متفاوت شده از این رو به آن بهایی داده نمی شود لذا فرهنگ بهره گیری از آن نیز رواج نمی یابد.

علوی در ادامه تسریح کرد: خط به دنبال زیبایی صرف نبوده بلکه ذوق زیبایی پسند و کمال پرستی انسان شروع به دستکاری قواعد کرده و افرادی توانستند به این خطوط جان و جلا دهند که با سلیقه و خوش ذوق بوده اند و با مراجعه به دلشان این هنر معنوی را خلق کردند فارغ از اینکه قرار است روزی به انزوال کشیده شود.

وی ادامه داد: خط در سیر تکوین خود جهتی نداشته بلکه کم کم به آن اضافه شد اما از یک مرحله به بعد رشد یافت و جای نقد را به روی خود باز کرد.

وی با ابراز تاسف از عدم حمایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از لحاظ تخصیص بودجه به هنر خوشنویسی، خاطرنشان کرد: وزارت ارشاد فقط در نگاه نظارتی با این قشر همکاری دارد اما میزان تخصیص بودجه ای که باید برای خوشنویسان در نظر بگیرد بسیار اندک است به طوریکه نمی شود با این مقدار ناچیز حتی برنامه ریزی در این راستا انجام داد لذا روند فعالیت هنرمندان خوشنویس دراین زمینه را کند و عرصه را بر آنان تنگ کرده است.

گفتنی است، مهدی علوی در کنار خوشنویسی به هنر سفالگری نیز می پردازد وی معتقد است این هنر سهمی به سزا در غنی ساختن هنر این مرز و بوم دارد به شرط آنکه از آن حمایت شود.

سومین نمایشگاه تخصصی خط شکسته، نستعلیق و تذهیب تا 11 مهر از ساعت 9 تا 11در نگارخانه معرفت فرهنگسرای تفکر پذیرای علاقه مندان است.

پایان پیام/